Wat is stress en waardoor kun je burn-out raken?

Onze maatschappij is gericht op prestatie, doorgaan; dus op actie en gasgeven. Als je voor je harde werken, echter geen/weinig waardering krijgt, er moeilijkheden zijn in de privé situatie en je er bv. een ongezonde leefstijl op nahoudt, vergroot je de kans op een verstoring van je balans.

Het autonome zenuwstelsel is het systeem dat je helpt bij inspanning (o.a. verhoging hartslag, bloeddruk, spierspanning, snellere ademhaling, vertraging voedselvertering, immuunsysteem, seksuele activiteit, enz). Ditzelfde systeem regelt ook je ontspanning. Vergelijk het met een gaspedaal en een rem. Het is belangrijk dat dit systeem in balans blijft.

Er is niks mis met hard werken, mits er ook hard wordt ontspannen. Ontspannen is belangrijk voor je herstel; je hartslag en bloeddruk nemen af, je voedsel kan weer worden verteerd, je spierspanning daalt en je immuunsysteem krijgt weer de volle aandacht. Dit belang van ontspannen wordt nogal eens onderschat.
Remmen en gas geven wordt gedurende de dag constant afgewisseld; zo blijf je in evenwicht.

Als je dat ontspannen echter verwaarloost, gedurende langere tijd, kan er steeds vaker chronische stress ontstaan. Dit is een zichzelf versterkend proces: van vermoeidheid raak je gestrest, van stress kun je niet slapen, enz.

Je merkt dat je te weinig hersteld bent, over je grenzen bent gegaan als je ’s ochtends niet uitgerust opstaat. Je begint de volgende dag al met een energie achterstand. Als je dit zo volhoudt, wordt het energie tekort steeds groter.
Je voelt  
     * vermoeidheid
     * gespannen spieren
     * slecht slapen
     * malen/piekeren
     * een kort lontje
     * concentratieproblemen
Als de disbalans langer aanhoudt, ontstaat er een spill-over effect in je stress systeem. Je ‘rem-systeem’ functioneert niet meer goed, waardoor je niet meer stop komt. Als je wilt uitrusten, blijft je lichaam in de ‘actie-modus’. Je komt hierdoor in een vicieuze cirkel terecht: je hebt rust nodig, gaat naar bed, maar kunt niet slapen/je wordt al weer veel te vroeg wakker. Je hormoonhuishouding is dan ontregeld en het lichaam zelf zorgt voor een uitputtingsslag. Totdat je lichaam uitgeput is en alles met een klap tot stilstand komt. Dan ben je totaal opgebrand: burn-out.

In deze fase zul je er bewust aan moeten werken om je rempedaal te triggeren om zijn werk weer te doen. Dit gaan we doen door bewust inspanning en ontspanning af te wisselen.

Het maakt uit of je stressklachten hebt of burn-out bent. Niet alleen voor de duur van je herstel, maar ook voor de manier van herstellen. Bij stressklachten moet je het rustiger aan doen en aan je zelfmanagement werken. Zodat de roofbouw stopt en je weer energie opbouwt.

Als je burn-out bent is je lichaam in de war geraakt. Je bent neuro-hormonaal ontregeld en dat heeft effect op je hersenen, organen en immuunsysteem. Je lijf moet eerst herstellen voordat je andere problemen kunt oplossen en je zelfmanagement kunt verbeteren.

Naast het regelmatig ‘remmen’ gedurende de dag, herstel je vooral tijdens je slaap. Daarom moet je zorgen voor voldoende uren slaap.